Marancab Çölü
İsfahan Eyaletinin Aran-Bidgol bölgesi kuzeyinde yer alan Marancab Çölü, kuzeyinde Aran-Bidgol tuz gölü, batısında Massileh Çölü ve Hovz Sultan ve Hovz Mareh tuz gölleri, doğuda Bandrig kayalık çölü ve güneyde Kaşhan ve Aran-Bidgol şehirleriyle çevrilidir.
Marancab Çölünün ortalama yüksekliği deniz seviyesinden 850 metre yukarıdadır ve çölün büyük bir bölümü kum e kayalık tepelerle kaplıdır. Burada biyoçeşitlilik şaşırtıcıdır. Çöl bitkileri çöl iklimine ve çok tuzlu toprağa uyum sağlamıştır. Bunlar arasında özellikle gaz ve giş bitkilerini sayabiliriz. Hayvan varlığına gelince kurtlar, çakallar, sırtlanlar, çöl tilkileri, yaban kedileri, aralarında çok farklı kertenkele, bukalemun ve yılan türlerinin bulunduğu çok sayıdaki sürüngenleri ve aynı şekilde birçok akrep türünü (bölge akrepleriyle ün salmıştır), özellikle kartallar ve şahinlerden oluşan birçok kuş türünü sayabiliriz. Son yıllarda, hayvan varlığının korunması alanında yürütülen başarılı çalışmalar sonucunda burada bazı İran çitalarının varlığı da tespit edilmiştir.
Çöl sunduğu muhteşem manzaralarıyla ünlenmiştir ve bundan dolayı özellikle çöl rüzgarlarıyla şekil değiştiren tag çayırları ve insanları içine çeken kum tepecikleri nedeniyle çöl trekkingi tutkunlarının gözdesi haline gelmiştir.
Marancab’ın doğusunda, develerin susuzluğunu gidermek için kervanların durak noktası olan eski bir kuyu bulunmaktadır. Tuz gölünün kıyısında inşa edilen Marancab Kalesine gelince, yapı başlangıçta İran’ın batısındaki kentlerle Rey ve İsfahan kentlerini Horasan ve Orta Asya’ya bağlayan İpek Yolunu izleyen kervanların durakladığı bir kervansaraydı. Özbek ve Afgan saldırganların çölü geçmesini engellemek için birçok eski kervansarayın kaleye dönüştüren Büyük Şah Abbas’ın kararıyla bu kervansaray 1603 yılında bir savunma kalesine dönüştürülmüştür.
Çin veya Avrupa’ya doğru yol alan malların güvenliği için 500 kişilik bir birliğin görev yaptığı Kalede, nöbetçi kuleleriyle çevrili birçok yüksek burç bulunmaktaydı. Kaleye içme suyu taşıyan ‘kanat’, bölge toprağındaki tuz oranı ortalamanın çok üzerinde olmasına rağmen yüzyıllardan günümüze içme suyu sağladığından mimari olarak da dikkat çekiyor.
Çöl: Gökyüzünü izlemek için en uygun yer
Bölgeyi ziyaret etmek için en uygun mevsimler sonbahar, kış ve ilkbahar ve özellikle de dolunay anlarında çölün uzun aydınlık geceler boyunca sunduğu muhteşem gösteri kaçırılmamalıdır. Atmosferin temizliği nedeniyle ortaya çıkan kolaylıklar nedeniyle çöl aynı zamanda amatör astronomi gözlemcileri için de bir buluşma noktasıdır.
(La Revue de Téhéran dergisinin Haziran 2013 Tarihli 91nci sayısında Arefeh Hedjazi imzasıyla yayımlanan Fransızca yazıdan Türkçeleştirilmiştir.)